ΕΊΔΗ ΑΓΚΥΡΑΣ

 

Η άγκυρα ή "άγκουρα" (anchor) είναι από τα βασικότερα εξαρτήματα του πλοίου που σχετίζεται και με την ασφάλειά του. Η άγκυρα είναι εκείνη που του εξασφαλίζει σταθερότητα θέσης (αγκυροβολία) όταν βρίσκεται σε όρμο,αγκυροβόλιο ή σε λιμένα. Το μέγεθος του πλοίου είναι και ο κυριότερος παράγων του μεγέθους της. Κύριος στόχος είναι ή παρεχόμενη εκ του τύπου της μεγαλύτερη ασφάλεια συνδυάζοντας ευκολότερη χρήση.

οι πρώτες άγκυρες που χρησιμοποιήθηκαν ήταν μεγάλες πέτρες δεμένες σε ένα σχοινί που κατέβαινε από την πλευρά του πλοίου. Αυτός ο τύπος άγκυρας κρατούσε το σκάφος μόνο με το βάρος της. Περίπου το 2000 πΧ. οι ναυτικοί τών Ινδιών σχεδίασαν άγκυρες που μπορούσαν να κρατούν στο βυθό λόγω τού σχήματός τους και όχι μόνο με το βάρος τους. Αυτοί οι ναυτικοί κατασκεύασαν μεγάλα αγκίστρια με μία περόνη.

Γύρω στο 600 π.Χ. οι Έλληνες πρόσθεσαν μία δεύτερη περόνη ή νύχι και επιπλέον μία κάθετη ράβδο στην κορυφή της άγκυρας, διευκολύνοντας τα νύχια να εισχωρούν στο βυθό. Αυτός ήταν ο τύπος τής άγκυρας που χρησιμοποίησαν τα πλοία τού Οδυσσέα, αργότερα τού Κολόμβου και πολλά πλοία των τελευταίων ετών. Με την πάροδο τών χρόνων οι άγκυρες εξελίχθηκαν έτσι ώστε η δύναμη κράτησής τους στο βυθό να οφείλεται περισσότερο στο σχήμα τους από ό,τι στο βάρος τους





Τα βασικά μέρη μιας άγκυρας είναι (ανάλογα τον τύπο κατασκευής της) :
- Νύχια
- Αγκώνας
- Αδράχτι
- Κεφάλι
- Στυπος







Τύποι άγκυρας

Διακρίνουμε δύο τύπους: 
• Αυτές οι οποίες «θάβονται» (Burying Anchors) και οι οποίες χρησιμοποιούνται σε μαλακούς βυθούς
• Αυτές οι οποίες «αγκιστρώνονται» (Hooking Anchors) στον πυθμένα της θάλασσας συνήθως σε σκληρούς βυθούς ή βράχια.
Η διαφορά τους αφορά στην φιλοσοφία σχεδιασμού τους καθώς και τη λειτουργία τους, η οποία ουσιαστικά είναι συνάρτηση της χρήσης που κάνουμε.
Άγκυρες οι οποίες θάβονται είναι αυτές των τύπων: Bruce, CQR, Danforth και Fluke και όλες οι παραπλήσιες με αυτές.
Άγκυρες οι οποίες αγκιστρώνονται είναι αυτές των τύπων: Αγγλικού Ναυαρχείου και Grapnel καθώς και όσες προκύπτουν από αυτές. 







ΤΥΠΟΙ
Κατα αλφαβητική σειρά εχουμε:

 


Bruce
Είναι σχεδιασμένη με νυχώδη μορφή και κατασκευασμένη μονοκόμματη χωρίς κανένα «σπαστό» τμήμα. Σχεδιασμένη για να θάβεται εύκολα στο βυθό λειτουργεί με βάση την κλίση του μπράτσου της σε σχέση με το σταθερό αδράχτι. Ιδιαίτερα αποτελεσματική σε μαλακούς πυθμένες, δεν χάνει την πρόσφυση της σε αλλαγή της διεύθυνσης που ασκείται το φορτίο της. Εξαιτίας του σχήματος της μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως πλωτή άγκυρα για να επιβραδύνουμε τον εκπεσμό του σκάφους σε κακοκαιρία. Αντιμετωπίζει ωστόσο δυσκολίες πρόσφυσης στις έντονες φυκιάδες. Τελευταία έχουν κάνει την εμφάνιση τους στην αγορά και πτυσσόμενες άγκυρες Bruce. Πτυσσόμενες υπό την έννοια ότι το μπράτσο της διπλώνει στον άξονα του αδραχτιού περιορίζοντας τον όγκο της σε μία διάσταση. (Ίδιου τύπου με την Bruce είναι και η Claw).

Παρουσιάζει μικρότερη επιφάνεια αντίστασης από τη Danforth. Αυτός ίσως είναι και ο λόγος, που δεν αντέχει σε μεγάλα φορτία. Το προτέρημά της είναι ότι μπορεί να ξεθαφτεί και να θαφτεί γρήγορα, όταν αλλάζει η γωνία εφαρμογής του φορτίου. Η σχεδίασή της επικεντρώνεται στην ικανότητά της να προσαρμόζεται εύκολα στη γωνία εφαρμογής του φορτίου, εις βάρος όμως της μεγάλης αντίστασης σε αυτό. Ένα ακόμα πλεονέκτημα είναι ότι απαιτείται μικρότερο βάρος άγκυρας για το ίδιο κράτημα, σε σύγκριση πάντα με τις άλλες δύο.




CQR (γνωστή επίσης και ως plough ή και plow)
Πρόκειται για άγκυρα η οποία χρησιμοποιεί την λογική αρότρου για την λειτουργία της. Θάβεται στο βυθό όπως το άροτρο οργώνει το

χώμα και είναι ευρέως διαδεδομένη ως η κύρια άγκυρα πολλών σκαφών. Έχει αδράχτι σπαστό στο σημείο της ένωσης με τα μπράτσα που έχουν τριγωνική μορφή και σχήμα ισοσκελούς τριγωνικής πυραμίδας. Δεν έχει στίπο, γεγονός που εξυπηρετεί ιδιαίτερα στην ανάσυρση και αποθήκευση της στο όκιο της πλώρης. Δεν «πιάνει» ιδιαίτερα εύκολα σε περιοχές με φύκια . Ωστόσο όταν «πιάσει» αντέχει υψηλά φορτία. Κατά μια άποψη, το όνομα της είναι συντομογραφία του Secure που σημαίνει ασφαλής.
Είναι μια άγκυρα , που θάβεται πολύ εύκολα και σε μεγάλο βάθος. Δεν έχει την αντίσταση της Danforth, ούτε την ευελιξία της Bruce, έχει όμως και τα δύο παραπάνω χαρακτηριστικά μαζί σε μικρότερη κλίμακα. Το «αλέτρι» της, που κινείται γύρω από ένα πείρο, της δίνει τη δυνατότητα να αντέχει σε γωνίες εφαρμογής φορτίου 90 μοιρών. Με την αλλαγή της γωνίας, η CQR ξεθάβεται, ευθυγραμμίζεται με τη διεύθυνση του φορτίου και ξαναθάβεται μόνη της

 

 


Danforth
Τα μπράτσα σε αυτό το είδος άγκυρας είναι επίπεδα και έχουν στίπο στο πλατύ τους σημείο.

Τα αδράχτι είναι σπαστό και επιτρέπει κίνηση μόνο ως προς τον κάθετο άξονα σε γωνίες

με κλίση έως και 30-40 μοίρες. Θεωρείται ως ιδιαίτερα αποτελεσματική σε μαλακούς πυθμένες ενώ γενικά έχει παρατηρηθεί ότι πιάνει ξανά εύκολα σε περίπτωση αποκόλλησης από το πυθμένα λόγω στροφής / αλλαγής διεύθυνσης όπου ασκείται το φορτίο. Ωστόσο δεν «πιάνει» εύκολα σε πυθμένες με

φύκια και θαλάσσια βλάστηση. Είναι εξέλιξη του τύπου Fluke όπου γίνεται μείωση του απαιτούμενου βάρους της άγκυρας λόγω της σχεδίασης που επιτρέπει την ευκολότερη βύθιση της στον πυθμένα. Πήρε το όνομα της από τον εφευρέτη της Robert Danforth. (Ίδιου τύπου με την Danforth είναι και η Light Alloy (Buldog).
Χάρη στη σχεδίασή της η άγκυρα αυτή παρουσιάζει τη μεγαλύτερη δυνατή επιφάνεια αντίστασης στο βυθό, άρα και θεωρητικά μπορεί να αντισταθεί σε μεγαλύτερο φορτίο. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι, τα πλατιά νύχια της, εφόσον θαφτούν στην άμμο ή στη λάσπη, την καθιστούν πολύ αποτελεσματική.
Συγκεντρώνοντας όμως οι σχεδιαστές την προσοχή τους στην αντίσταση σε υψηλά φορτία έπρεπε να κάνουν συμβιβασμούς σε άλλα χαρακτηριστικά της, όπως η ισορροπία και η δυνατότητα να αλλάζει τη γωνία εφαρμογής του φορτίου. Στα tests έδειξε τάσεις να ξεθάβεται κάτω από υψηλά φορτία και σε μεταβολές της γωνίας εφαρμογής τους.


Delta
Προέρχεται ως εξέλιξη της C.Q.R. αλλά με την διαφορά ότι τα μπράτσα της είναι ένα μονοκόμματο κομμάτι με αιχμηρό τριγωνικό σχήμα.

Περιέχει βάρος στη μύτη που εξυπηρετεί στη γωνία με την οποία εισχωρεί και πιάνει στον πυθμένα. Το αδράχτι δεν είναι σπαστό με αποτέλεσμα όταν η διεύθυνση άσκησης των δυνάμεων αλλάξει (γυρίσει το σκάφος) να μην αποκολλάται εύκολα από το βυθό ή αν αποκολληθεί να ξαναπιάνει άμεσα (σύμφωνα με δοκιμές της εταιρείας εντός 30-40 εκατοστών). Ανήκει στις άγκυρες που παρουσιάστηκαν στην αγορά τα τελευταία χρόνια και κερδίζει σε εκτίμηση. Σε σχέση με την C.Q.R. είναι λιγότερο εύκολη στην αποθήκευση στο κοράκι της πλώρης λόγω της σταθερής γωνίας των μπράτσων με το αδράχτι.




Fluke
Από τις παλαιότερες άγκυρες χωρίς στίπο ώστε να εξυπηρετεί στην αποθήκευση / ανάσυρση της από το όκιο της πλώρης. Λειτουργεί με τη λογική βάρους και κλίσης των επίπεδων μπράτσων τα οποία βυθίζονται στον πυθμένα όταν σέρνεται στο βυθό το σπαστό της αδράχτι. Το μειονέκτημα της είναι το μεγάλο απαιτούμενο βάρος της. Χρησιμοποιείται σήμερα από όλα τα μεγάλα καράβια σε φυσικά αντίστοιχα μεγάλες διαστάσεις.







Fob
Είναι γαλλική εξέλιξη - παραλλαγή της Danforth με την οποία διαφέρει ως προς το γεγονός ότι τα μπράτσα της είναι πιο χονδρά και βαριά καθώς και στο γεγονός ότι έχουν αιχμηρή μύτη. Όσον αφορά την συμπεριφορά της στο πυθμένα, είναι ανάλογη με αυτή της Danforth. Κατασκευάζεται επίσης από αλουμίνιο και απευθύνεται κυρίως σε αγωνιστικά σκάφη επειδή έχει μικρό βάρος. Δεν απαιτεί μόνιμη αποθήκευση στη κουβέρτα του σκάφους καθώς διαλύεται σε τμήματα που εύκολα αποθηκεύονται σε ειδική θήκη χωρίς το πρόβλημα του όγκου άλλου τύπου αγκυρών. Δεν συνίσταται παρά μόνο σε αγωνιστικά σκάφη ή σαν δεύτερη (μη κύρια) άγκυρα σκαφών για χρήση σε μικρού χρόνου αγκυροβολίες (π.χ. σύντομη στάση για μπάνιο) που όταν την χρησιμοποιούν καλό θα ήταν να υπολογίζουν πολύ καλά το έκταμα που θα αφήσουν.










Fortress
Είναι αντίστοιχη της Danforth αλλά κατασκευάζεται από ελαφρότερα κράματα ώστε να μειωθεί το βάρος της για την αντίστοιχη πρόσφυση στο βυθό. Έχει την δυνατότητα ρυθμίσεως της κλίσης στο αδράχτι. Με μεγάλη κλίση των πτερυγίων / μπράτσων της προορίζεται για χρήση σε μαλακούς αμμώδης βυθούς. Με μικρότερη κλίση σε λασπώδεις ή πιο στέρεους πυθμένες. Έχει τη δυνατότητα να αποθηκευτεί επίπεδη στο κατάστρωμα του σκάφους. Δεν αποδίδει καλά όπως και η Danforth σε βυθούς με φύκια ενώ σε βραχώδης πυθμένες ενέχει τον κίνδυνο εγκλωβισμού.

 




Shark
Είναι εξέλιξη της Delta που κατασκευάζεται στη Νορβηγία. Η διαφορά της είναι ότι έχει τέσσερις κλίσεις (αντί τριών της Delta) ανά πτερύγιο. Λόγω του σταθερού αλλά και ενισχυμένου αδραχτιού το οποίο φέρει, δεν αντιμετωπίζει το πρόβλημα της CQR όπου σε περίπτωση περιστροφής του σκάφους πρέπει να «ξαναπιάσει» σύμφωνα με το νέο άξονα άσκησης των φορτίων. Επίσης σε σύγκριση με την Delta έχει δύο αντί ενός εγκάρσιων αξόνων στην πλάτη των πτερύγων με αποτέλεσμα να μειώνεται η ελαστικότητα στην κίνηση τους και έτσι να «πιάνει» στο βυθό πιο σταθερά. Προτείνεται από πολλούς ως η ιδανική άγκυρα για τα ελληνικά πελάγη τα οποία σε πολλά σημεία έχουν φυκιάδες στις οποίες άλλοι τύποι αγκυρών δυσκολεύονται να πιάσουν.






Spade
Παρουσιάστηκε τα τελευταία χρόνια και έχει φανατικούς φίλους όπως και εχθρούς. Είναι μονοκόμματη με τριγωνικό μπράτσο και σταθερό αδράχτι. Λειτουργεί με την λογική του αρότρου με την διαφορά όπως διατείνονται οι κατασκευαστές της ότι το σχήμα της είναι τέτοιο με το βάρος συγκεντρωμένο στην γωνία διείσδυσης ώστε όταν βυθιστεί στον πυθμένα να γίνεται συμπαγές με αυτόν και να μην επιτρέπει περαιτέρω μετακίνηση.









Αγγλικού Ναυαρχείου (γνωστή και ως: κοινή άγκυρα, τσιπάδα, fisherman αλλά και ως admiralty)
Η τυπική άγκυρα που φέρνουμε όλοι στο μυαλό μας όταν σκεφτόμαστε «άγκυρα». Είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική, ωστόσο έχει μεγάλο μέγεθος και σχήμα που δεν εξυπηρετεί στην αποθήκευση της ενώ μπορεί να γίνει και επικίνδυνη σε αδέξιους χειρισμούς λόγω του κάθετου στίπου της. Δεν χρησιμοποιείται πια παρά σε μόνιμα αγκυροβόλια , σαν εφεδρική ή εκτάκτου ανάγκης. Τη βρίσκουμε σε ψαρόβαρκες ή παραδοσιακά σκάφη. Θέλει βαρύτερο μέγεθος αναλογικά με νεότερου τύπου άγκυρες για τα ίδια αποτελέσματα «κρατήματος».








Grapnel (γνωστή και ως τεσσαροχάλι, αγκουρέτο ή και σιδερο) 
Παρόμοιας λογικής και εξέλιξη της άγκυρας τύπου αγγλικού ναυαρχείου. Έχει παρόμοια χαρακτηριστικά με την προηγούμενη και τη συναντάμε κυρίως σε μικρά σκάφη και βάρκες. Το πλεονέκτημα της είναι ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως αρπάγη για την ανάσυρση σχοινιών και αντικειμένων από το βυθό της θάλασσας. Εξελιγμένη μορφής της είναι η «ομπρέλα» όπου τα «μπράτσα» της διπλώνουν ώστε να μειώνεται ο όγκος της κατά την αποθήκευση.










Mushroom (Μανιτάρι)
Δεν είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στην Ελλάδα όπως σε άλλες χώρες καθώς χρησιμεύει σε μόνιμα αγκυροβόλια σε πυθμένες άμμου και λάσπης. Είναι εξέλιξη / διαφοροποίηση,

των 2 παραπάνω τύπων άγκυρας

 

 


Διαλέγοντας άγκυρα για το σκάφος σας θα προτιμούσατε μια νέα ελαφριά ή μια παλιά και βαριά; Αυτό ουσιαστικά είναι το ερώτημα που ακούμε ολοένα και συχνότερα να τίθεται από φίλους. Ιδανική λύση δεν υπάρχει, καθώς όπως και οτιδήποτε άλλο αφορά στα σκάφη,

η επιλογή που θα κάνουμε είναι ένα σύνολο συμβιβασμών. Οι παράμετροι που πρέπει να αξιολογήσουμε αφορούν στο μήκος και βάρος του σκάφους, τις επιφάνειες του σκάφους που εκτίθενται στον άνεμο (ο άνεμος σε ένα μηχανοκίνητο σκάφος έχει πάντα μεγαλύτερες επιπτώσεις από ότι σε ένα ιστιοπλοϊκό αντίστοιχου μεγέθους). Επίσης, αν το σκάφος μας διαθέτει εργάτη για την άγκυρα τότε το έκταμα θα είναι σχεδόν όλο από αλυσίδα αντίθετα με έναν άλλο ιδιοκτήτη που δεν διαθέτει και θα έχει συνδυασμό αλυσίδας και αγκυρόσχοινου για να μπορεί να το μαζέψει με τα χέρια. Ρόλο επίσης παίζει η περιοχή στην οποία κινούμαστε συνήθως και η μορφολογία του βυθού και το βάθος στο οποίο φουντάρουμε. Όλα αυτά τα κριτήρια δημιουργούν τον ιδανικό συμβιβασμό για κάθε χρήστη που ενδεχομένως είναι διαφορετικός από το δικό σας ή το δικό μου. Η χρυσή συμβουλή που μπορούμε να δώσουμε είναι αφενός ποτέ μην κουβαλάτε μόνο μία άγκυρα μαζί σας, αφετέρου αν έχετε την δυνατότητα, πάρτε το επόμενο (μεγαλύτερο) μέγεθος από αυτό που αντιστοιχεί στο σκάφος σας.

( Σε αυτό το σημείο πρέπει να διευκρινίσουμε ότι πολλές εταιρείες προκειμένου να εισαχθούν στην αγορά παρουσιάζουν μια άγκυρα παραπλήσια ενός συγκεκριμένου τύπου με διαφορετικό όνομα προκειμένου να μην αντιμετωπίσουν πρόβλημα πνευματικών δικαιωμάτων και πληρωμές για την κατασκευή και εμπορία της.

Βέβαια η χρονική διάρκεια της πατέντας κάποια στιγμή λήγει και τότε πλέον όλοι μπορούν να την κατασκευάσουν χωρίς να πληρώνουν πνευματικά δικαιώματα όπως για παράδειγμα έχει συμβεί με τις άγκυρες τύπου Bruce, CQR, Αγγλικού Ναυαρχείου ή της DELTA. 

Ωστόσο θα πρέπει να είστε ιδιαίτερα προσεκτικοί με τα φθηνότερα αντίγραφα συγκεκριμένου τύπου αγκυρών και να βεβαιωθείτε ότι πληρούν ορισμένα χαρακτηριστικά όπως βάρος, αντοχή, γωνία κλίσης, κ.λπ. )


Στα ιστιοπλοϊκά Σκαφή οι πιο συνήθης άγκυρες είναι οι τέσσερις πρώτες της κατηγορίας . 
Ως προς την ικανότητα να κρατούν την άγκυρα, τα είδη βυθών διαβαθμίζονται από τον καλύτερο προς το χειρότερο ως εξής:

Λασπώδης 
Πέτρες με λάσπη. 
Βότσαλα. 
Αμμώδης. 
Βραχώδης. 
Φυκιάδα. 



Μια χαρακτηριστική εικόνα για το πως πιάνουν οι διάφορες τύπου άγκυρες στον βυθό ειναι η παρακάτω








Τέλος θα αναφερθούμε σε μια άλλη άγκυρα η οποία πρέπει να υπάρχει πάντα πάνω στο σκάφος μας σε περίπτωση κακοκαιρίας και λειτουργεί κάπως διαφορετικά από τις πιο πάνω άγκυρες

 



Πλωτές άγκυρες κατασκευάζονται από ανθεκτικό μουσαμά και χρησιμεύουν κυρίως όταν το σκάφος μείνει ακυβέρνητο. Και βέβαια, σε μια τέτοια περίπτωση, η χρήση τής

πλωτής άγκυρας είναι το μόνο εφόδιο που έχει

στα χέρια του ο κυβερνήτης, ειδικά μάλιστα όταν έχει κακό καιρό. Ας τα δούμε όμως αναλυτικά. Όταν ένα σκάφος μένει ακυβέρνητο από κάποια αιτία, πρώτη συνέπεια είναι να γυρίσει σε μια από τις δύο πλευρές πάνω στον καιρό. 
Σε μια τέτοια κατάσταση, αν ο καιρός είναι κακός και ο κυματισμός μεγάλος, τότε τα κύματα όπως θα έρχονται από την μπάντα, εκτός από το ενοχλητικό μπότζι είναι πολύ εύκολο να γεμίσουν την κουβέρτα, ειδικά σε σκάφη με χαμηλά έξαλα, όπως τα φουσκωτά και οι ψαρόβαρκες. Επίσης, υπάρχει και ο συνεχής κίνδυνος για ζημιές, με πρώτη και σοβαρή τη βλάβη στα ηλεκτρικά.

Είναι προφανές λοιπόν, πως μοναδικός τρόπος για να ξεφύγουμε από τέτοιες επικίνδυνες καταστάσεις, είναι να γυρίσουμε το σκάφος στον καιρό, να στρέψουμε δηλαδή την πλώρη

πάνω στον καιρό. Η πλωτή άγκυρα είναι το

καταλληλότερο

εξάρτημα γι' αυτό, και εμποδίζει το σκάφος να παρασυρθεί πολύ από το αρχικό στίγμα. Για να τη χρησιμοποιήσουμε, δένουμε ένα χοντρό σχοινί, π.χ. αγκυρόσχοινο, στη θηλιά τού μεγάλου ανοίγματος και ένα πιο λεπτό στην άλλη, αυτή τού μικρού ανοίγματος. Αφήνουμε αρκετό σχοινί - και από τα δύο - λάσκο και αμολάμε την άγκυρα στη θάλασσα. Δένουμε τις

άκρες σε σίγουρα μέρη στο σκάφος, ενώ αφήνουμε αρκετά μπόσικο το λεπτό σχοινί. Λειτουργικά, το νερό μπαίνει από το μεγάλο άνοιγμα και βγαίνει από το μικρό. Έτσι ο περιορισμός τού όγκου ροής και η καθυστέρησή του, λόγω τής μειούμενης διαμέτρου, μειώνει κατά πολύ τον ξεπεσμό τού σκάφους και στρέφει την πλώρη του στον καιρό.

Για να μαζέψουμε την πλωτή άγκυρα, ή άγκυρα αφρού, τραβάμε το λεπτό σχοινί που μαζεύει πρώτα το μικρό άνο